Candide gặp lại người thầy triết học cũ của mình, Tiến sĩ Pangloss, trong một tình trạng vô cùng tồi tệ khi ông đã biến thành một kẻ ăn xin lở loét, kiệt quệ.
Quá đỗi thương xót trước hình hài dị dạng của thầy, Candide dẫn ông vào chuồng ngựa của Jacques – người thợ nhuộm theo giáo phái Anabaptist tốt bụng – và cho ông ăn bánh mì để hồi sức. Tại đây, Pangloss báo một tin chấn động rằng lâu đài của Bá tước đã bị quân Bulgar phá hủy hoàn toàn, cha mẹ và anh trai của tiểu thư Cunégonde đều bị sát hại dã man, còn bản thân nàng thì bị hãm hiếp rồi bị đâm chết. Tin dữ khiến Candide đau đớn đến mức liên tiếp ngất đi. Khi tỉnh lại, anh hỏi thầy về nguyên nhân dẫn đến nông nỗi thê thảm này, và Pangloss trả lời rằng tất cả là do tình yêu. Ông giải thích mình đã lây bệnh giang mai từ Paquette, cô hầu gái của lệnh bà Bá tước. Pangloss thậm chí còn liệt kê một gia phả lây truyền chi tiết của căn bệnh, bắt nguồn từ một người đồng hành của Christopher Columbus. Dù căn bệnh đang gặm nhấm cơ thể, nhà triết học vẫn kiên định bảo vệ thuyết lạc quan của mình, khẳng định căn bệnh này là một thành phần tất yếu trong "thế giới tốt đẹp nhất có thể", bởi nếu Columbus không đến châu Mỹ và mang bệnh về thì nhân loại đã không có sô-cô-la hay thuốc nhuộm rệp son.
Vì Pangloss không có một xu dính túi để chữa chạy, Candide đã đến cầu xin Jacques. Với tấm lòng nhân ái, Jacques đồng ý tiếp nhận và chi trả toàn bộ chi phí điều trị cho vị tiến sĩ. Sau quá trình chữa trị, Pangloss bình phục nhưng bị mất một mắt và một tai. Nhờ khả năng viết chữ đẹp và giỏi tính toán, ông được Jacques nhận vào làm kế toán. Hai tháng sau, Jacques có chuyến buôn bán sang Lisbon và quyết định đưa cả Candide lẫn Pangloss đi cùng trên tàu. Suốt chuyến hải trình, Pangloss liên tục giải thích cho Jacques hiểu vì sao mọi sự trên đời đều diễn ra theo cách tốt đẹp nhất. Ngược lại, Jacques không đồng tình với quan điểm đó, ông lập luận rằng con người đã làm tha hóa tự nhiên khi tự chế tạo ra đại bác, lưỡi lê để tàn sát lẫn nhau, cũng như tạo ra các trò gian lận tài chính. Pangloss lập tức phản bác, cho rằng những tai họa cá nhân chính là yếu tố cấu thành nên lợi ích chung, và càng nhiều tai họa riêng lẻ xảy ra thì tổng thể thế giới lại càng tốt đẹp. Ngay khi họ đang mải miết tranh luận, bầu trời bỗng nhiên tối sầm lại, gió lớn thổi dữ dội từ bốn phương và một trận cuồng phong kinh hoàng ập đến, tấn công con tàu ngay khi cảng Lisbon đã hiện ra trước mắt.