Mở đầu tác phẩm Lão Goriot của Honoré de Balzac, tác giả khắc họa bối cảnh ảm đạm tại quán trọ Vauquer, một cơ sở bình dân nằm ở phố Neuve-Sainte-Geneviève, Paris, do góa phụ Vauquer điều hành suốt bốn mươi năm. Qua góc nhìn hiện thực sắc sảo, Balzac khẳng định câu chuyện sắp kể không phải hư cấu mà phản ánh sự thật tàn nhẫn của xã hội đương thời. Không gian quán trọ từ phòng khách đến phòng ăn được mô tả chi tiết với vẻ cũ nát, bốc mùi ẩm mốc, phản chiếu sự nghèo khổ, tính toán và suy tàn của các mảnh đời nương náu tại đây. Bà chủ Vauquer, ngoài năm mươi tuổi, có ngoại hình béo tốt nhưng mang ánh mắt lạnh lùng của kẻ cho vay nặng lãi, hoàn toàn tương thích với bầu không khí ngột ngạt của ngôi nhà.
Vào năm 1819, quán trọ là nơi cư ngụ thường xuyên của bảy khách trọ nội trú, những người mang trên mình dấu vết của các bi kịch câm lặng trong xã hội. Ở tầng một, góa phụ Couture sống cùng cô gái trẻ Victorine Taillefer, người bị người cha triệu phú ruồng bỏ và từ chối chia gia sản để dành trọn cho con trai trưởng. Dù chịu cảnh bất hạnh, Victorine vẫn giữ tấm lòng nhân hậu, sùng đạo và luôn cầu nguyện cho gia đình. Tầng hai có ông lão Poiret, một cựu viên chức như một cỗ máy vô hồn, và ông Vautrin, một người đàn ông khoảng bốn mươi tuổi, thân hình vạm vỡ, tính tình vui vẻ, am hiểu mọi lĩnh vực từ luật pháp đến tù tội, đóng vai trò kết nối các thành viên. Tầng ba thuộc về bà cô già Michonneau cay nghiệt, lão Goriot – cựu thợ sản xuất mì ống, và Eugène de Rastignac, một sinh viên luật nghèo đến từ Angoulême.
Rastignac đại diện cho tầng lớp thanh niên quý tộc sa sút, mang hoài bão lớn lao và sẵn sàng làm việc cật lực để thay đổi số phận. Gia đình anh ở quê nhà phải thắt lưng buộc bụng để chu cấp khoản sinh hoạt phí ít ỏi cho anh ăn học tại Paris. Sự tương phản giữa vẻ trẻ trung, đầy sức sống của Rastignac cùng Victorine với những gương mặt già cỗi, hằn học của các khách trọ khác tạo nên một bức tranh xã hội thu nhỏ đầy xung đột. Tại bàn ăn chung, sự quan tâm của bà Vauquer dành cho mỗi người được đo đếm chính xác theo số tiền trọ họ chi trả. Cuộc sống của các nhân vật đan xen trong sự khốn quẫn, chuẩn bị cho những kịch tính và lựa chọn đạo đức khốc liệt khi đối diện với tham vọng và đồng tiền tại kinh đô ánh sáng.