Trong khuôn viên đầy bóng mát của quán trọ Vauquer, một cuộc đối thoại cân não mang tính chất bước ngoặt đã diễn ra giữa ông Vautrin và chàng sinh viên luật nghèo Eugène de Rastignac. Sự việc bắt đầu khi Vautrin mang súng ra định thử, khiến cô gái trẻ Victorine Taillefer hoảng sợ lầm tưởng ông muốn sát hại Rastignac. Sau khi Victorine được góa phụ Couture đưa đi, Vautrin kéo Rastignac ngồi xuống chiếc ghế xanh trong góc vườn để trò chuyện, đồng thời đề nghị trở thành người bảo trợ cho anh, một sự thay đổi thái độ đột ngột khiến chàng thanh niên vô cùng tò mò.
Vautrin thẳng thắn bộc lộ bản chất của mình là một kẻ nổi loạn, coi thường các quy ước xã hội, chỉ tử tế với người hợp gu và sẵn sàng tàn nhẫn với kẻ thù. Bằng sự trải đời và sắc sảo, lão vạch trần gia cảnh khốn khó ở quê nhà của Rastignac, nơi bố mẹ và các em phải thắt lưng buộc bụng để chu cấp cho anh ăn học tại Paris. Vautrin khẳng định con đường học hành để thăng tiến làm quan tòa hay luật sư theo đúng pháp luật là quá lâu, nhiều bất công và khó đạt được giàu sang thực sự. Lão đưa ra một thế giới quan tàn nhẫn rằng xã hội Paris đầy rẫy sự thối nát, gian manh, nơi mà con người phải cấu xé nhau như nhện trong hũ, và những tài sản kếch xù không rõ nguồn gốc đều là những tội ác đã được che đậy khéo léo.
Từ đó, Vautrin đề xuất một kế hoạch làm giàu nhanh chóng dựa trên một âm mưu đen tối. Biết được Victorine là con gái của triệu phú Taillefer nhưng đang bị cha ruồng bỏ để dành trọn tài sản cho con trai trưởng, Vautrin hứa sẽ dùng bàn tay của "sự bài trí" để loại bỏ người con trai này thông qua một trận đấu kiếm sinh tử do một người bạn đại tá của lão thực hiện. Khi người con trai qua đời, ông Taillefer buộc phải đón Victorine về thừa kế khối tài sản khổng lồ. Nhiệm vụ duy nhất của Rastignac là chinh phục trái tim của Victorine ngay từ bây giờ, khi cô còn nghèo khổ và dễ mủi lòng. Sau khi hai người kết hôn, Rastignac sẽ trích ra hai trăm nghìn franc để trả công cho Vautrin, giúp lão hiện thực hóa giấc mơ sang Mỹ mua đất, nuôi nô lệ và sống như một vị vua tối cao.
Mặc dù vô cùng choáng váng và yêu cầu Vautrin im lặng vì sợ hãi những điều kinh tởm này sẽ làm lung lay la bàn đạo đức của chính mình, Rastignac vẫn được cho thời hạn mười lăm ngày để suy ngẫm và lựa chọn. Khi Vautrin rời đi, chàng sinh viên trẻ rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý sâu sắc. Anh nhận ra những lời trần trụi của tên giang hồ này thực chất phản ánh chính xác thế giới thượng lưu đầy nhung lụa nhưng thối nát mà bản thân anh đang khao khát dấn thân vào, khiến anh phải cay đắng tự vấn về ranh giới mong manh giữa đức hạnh và lòng tham vọng của bản thân.