Cuộc sống của Jean Valjean và Cosette dần trở nên u ám, và niềm vui duy nhất của họ là đi cứu tế những người nghèo khổ.
Sau chuyến viếng thăm định mệnh tại hang ổ của gia đình Jondrette (Thénardier), Jean Valjean trở về nhà với một vết thương nghiêm trọng ở cánh tay trái. Ông kiên quyết từ chối gặp bác sĩ và tự điều trị tại nhà suốt hơn một tháng. Trong thời gian này, Cosette đã tận tình chăm sóc cha mình bằng sự hiếu thảo và lòng yêu thương sâu sắc. Sự gắn kết này đã xua tan mọi nỗi lo âu, nghi ngờ trước đó trong lòng Valjean về việc Cosette dần xa cách ông; ông thậm chí còn thầm cảm ơn vết thương đã mang hai cha con lại gần nhau hơn. Khi mùa xuân đến, vết thương lành lặn, Valjean khuyến khích Cosette quay trở lại đi dạo trong khu vườn tràn ngập sức sống tại phố Plumet, giúp tâm hồn cô thiếu nữ tìm lại sự vui tươi, trong sáng. Bản thân Valjean cũng tiếp tục những chuyến đi dạo một mình vào lúc hoàng hôn.
Trong một diễn biến khác tại vùng ngoại ô hoang vắng gần Salpêtrière, cậu bé bụi đời Gavroche đang lang thang tìm kiếm thức ăn vì quá đói. Cậu định lẻn vào khu vườn của ông già Mabeuf để hái trộm táo. Tại đây, Gavroche tình cờ nghe được cuộc đối thoại đầy bi kịch giữa ông Mabeuf và bà giúp việc Plutarco về tình cảnh khốn cùng của họ: nợ tiền nhà, không có củi sưởi, và người bán bánh mì từ chối bán chịu. Khi màn đêm buông xuống, Gavroche nấp dưới bụi rậm và chứng kiến tên tội phạm trẻ tuổi Montparnasse phục kích, lao vào bóp cổ một ông già đang đi dạo qua con đường nhỏ — người đó chính là Jean Valjean. Tuy nhiên, bằng một sức mạnh phi thường, Jean Valjean đã lật ngược thế cờ, quật ngã và khống chế hoàn toàn tên cướp hung hãn.
Thay vì trừng phạt, Jean Valjean giữ chặt hai tay Montparnasse và nghiêm khắc dạy bảo tên cướp mười chín tuổi về sự đáng sợ của cuộc đời tội lỗi. Ông ví sự lười biếng như một cỗ máy nghiền tàn bạo, biến kẻ trốn tránh lao động thành nô lệ của địa ngục, phải chịu cảnh tù đày, xiềng xích và mất đi cả tuổi trẻ lẫn nhân hình. Khẳng định rằng sống lương thiện dễ dàng hơn làm một kẻ gian xảo, Valjean buông Montparnasse ra và chủ động đưa ví tiền của mình cho hắn rồi thản nhiên quay lưng bước đi. Chứng kiến toàn bộ sự việc, Gavroche âm thầm bò đến từ phía sau, nhanh tay móc lại chiếc ví trong túi áo của Montparnasse khi tên này còn đang bàng hoàng. Sau đó, Gavroche ném chiếc ví qua hàng rào vào thẳng khu vườn của ông Mabeuf rồi bỏ chạy. Tiếng động khiến ông Mabeuf tỉnh giấc; khi mở chiếc ví chứa sáu đồng napoleon vàng bên trong, ông kinh ngạc và xúc động nói với bà Plutarco rằng món quà này vừa từ trên trời rơi xuống.