Homer

13. Thảm họa của Ulysses tại Ismarus, đảo Lotus-eaters và hang Cyclops

The Odyssey / Rendered into English prose for the use of those who cannot read the original — Tóm tắt

Ulysses lên tiếng xưng danh là con trai của Laertes, quê hương ở hòn đảo Ithaca gập ghềnh nhưng nuôi dưỡng những người con quả cảm. Ông khẳng định tấm lòng luôn hướng về quê nhà dù từng bị các nữ thần Calypso và Circe giữ lại. Tiếp đó, Ulysses bắt đầu kể về những hành trình gian nan từ khi rời thành Troy. Đầu tiên, gió đưa đoàn tàu đến Ismarus của người Cicons. Họ cướp phá thành phố và chia của cải, nhưng quân sĩ không nghe lời rút lui của Ulysses mà ở lại ăn uống phung phí. Người Cicons gọi tiếp viện từ đất liền tràn xuống đánh trả, khiến mỗi tàu của Ulysses tổn thất sáu người trước khi mở đường máu tháo chạy. Tiếp đó, cơn bão lớn do Jove nổi lên đánh nát cánh buồm, buộc họ phải ghé vào bờ nghỉ ngơi hai ngày. Khi ra khơi lại, gió Bắc và hải lưu tại mũi Malea tiếp tục đẩy họ chệch hướng chín ngày trên biển. Đến ngày thứ mười, đoàn người cập bến đất nước của những người ăn hoa sen. Ulysses cử ba người đi thám sát và họ được dân bản địa cho ăn thứ hoa sen kỳ diệu. Loại hoa này khiến ai ăn vào cũng quên mất quê hương và chỉ muốn ở lại. Ulysses phải ép buộc, kéo ba người lính khóc lóc trở lại tàu rồi trói dưới ghế ngồi, đồng thời ra lệnh cho những người còn lại khẩn trương giương buồm ra khơi. Tiếp tục hành trình, họ đến vùng đất của loài Cyclopes độc đoán, những kẻ sống trong hang núi và không trồng trọt hay tuân theo luật pháp. Ngay sát đó là một hòn đảo hoang sơ đầy dê rừng, có đồng cỏ xanh tươi và cảng biển an toàn. Ulysses cùng đoàn tàu cập bờ trong đêm tối sương mù, rồi đi săn dê làm tiệc ăn mừng cùng số rượu mang theo từ Ismarus. Hôm sau, ông mang một tàu cùng mười hai người lính giỏi tiến vào đất liền để thăm dò. Họ tìm thấy hang đá lớn của gã khổng lồ Polyphemus, một kẻ thô bạo sống cô độc cùng đàn cừu và dê. Dù quân sĩ van xin lấy phô mai cùng súc vật rồi rút ngay, Ulysses vẫn quyết định ở lại để nhận quà hiếu khách. Khi Polyphemus trở về, hắn bịt kín cửa hang bằng một tảng đá khổng lồ. Hắn phát hiện ra nhóm người, bắt hai người lính đập chết rồi ăn thịt sa mạn. Sáng hôm sau, gã tiếp tục ăn thịt thêm hai người rồi lùa đàn cừu ra ngoài và chặn cửa lại. Ulysses nảy ra kế hoạch dùng một khúc gỗ ô liu vót nhọn, nung nóng trong lửa. Tối đến, sau khi Polyphemus ăn thịt thêm hai người lính, Ulysses chuốc cho gã uống ba bát rượu mạnh mang theo. Khi gã hỏi tên, Ulysses khôn khéo xưng tên là Noman. Polyphemus hứa sẽ đáp lễ bằng cách ăn thịt Noman cuối cùng, rồi gục xuống ngủ mê do say rượu. Ulysses cùng bốn người lính đâm khúc gỗ rực đỏ vào mắt Polyphemus rồi xoay tròn, khiến con mắt gã nổ tung. Polyphemus gào thét thảm thiết làm các Cyclopes xung quanh chạy đến hỏi thăm, nhưng khi gã kêu lên rằng Noman đang sát hại mình bằng mưu mẹo, họ cho rằng gã bị thần linh trừng phạt nên bỏ đi. Đêm đó, Ulysses trói mỗi người lính dưới bụng ba con cừu, còn bản thân ông bám vào bụng con cừu đực đầu đàn. Sáng ra, Polyphemus sờ lưng từng con súc vật nhưng không phát hiện ra người giấu bên dưới, nhờ đó Ulysses cùng các đồng đội thoát ra ngoài an toàn và lùa đàn súc vật xuống tàu. Khi ra khơi, Ulysses cất tiếng chế giễu khiến Polyphemus tức giận ném một đỉnh núi xuống biển làm sóng đẩy tàu ngược vào bờ. Dù quân sĩ van xin dừng lại, Ulysses vẫn kiêu hãnh hô to tên thật của mình. Polyphemus bàng hoàng nhớ lại lời tiên tri cũ của Telemus và cất lời cầu nguyện cha mình là thần Neptune khiến Ulysses không bao giờ về được nhà, hoặc nếu về được thì phải chịu muôn vàn đắng cay.