Homer

21. Hành trình vào thành phố và sự nhục nhã của Ulysses

The Odyssey / Rendered into English prose for the use of those who cannot read the original — Tóm tắt

Sáng hôm sau, Telemachus mang giáo rời túp lều đi trước về hoàng cung. Đến nơi, ông được nhũ mẫu Euryclea, các nữ tì và người mẹ Penelope đón mừng tràn ngập nước mắt. Telemachus bảo mẹ đi tắm rửa, thay y phục và khấn cầu các thần linh chứng giám cho công cuộc trả thù trước khi ông ra quảng trường đón nhà tiên tri Theoclymenus. Tại quảng trường, Telemachus tránh né bọn cầu hôn xảo quyệt để tới ngồi cùng những người bạn của cha như Mentor, Antiphus và Halitherses. Sau đó, ông cùng Piraeus dẫn Theoclymenus về nhà dùng bữa. Tại đây, Telemachus kể cho Penelope nghe về chuyến đi Pylos gặp Nestor và Sparta gặp Menelaus, nơi ông nghe tin Ulysses đang bị nữ thần Calypso giam giữ trên đảo xa. Theoclymenus liền lên tiếng khẳng định điềm báo cho thấy Ulysses đã về đến Ithaca và đang ngầm lên kế hoạch trừng phạt lũ cầu hôn, khiến Penelope nhen nhóm hy vọng. Trong khi bọn cầu hôn vây quanh hoàng cung ăn uống và vui chơi, Eumaeus dẫn Ulysses lúc này trong lớp áo ăn xin rách rưới, chống gậy gầy guộc bắt đầu đi vào thành phố. Trên đường đi gần suối nước do Ithacus xây dựng, họ gặp gã chăn dê Melanthius. Hắn buông lời lăng mạ, chửi rủa Eumaeus và cố tình đá vào hông Ulysses. Mặc dù vô cùng phẫn nộ, Ulysses vẫn kiềm chế không ra tay đánh chết hắn, còn Eumaeus cất lời cầu nguyện các nữ thần suối nước trừng phạt gã chăn dê hỗn xược. Khi đến trước cửa hoàng cung, Ulysses nhận ra con chó già Argos lở loét nằm trên đống phân. Dù suy kiệt, Argos vẫn nhận ra chủ cũ, vẫy đuôi rồi trút hơi thở cuối cùng. Ulysses lặng lẽ gạt nước mắt bước vào sảnh, ngồi lên ngưỡng cửa gỗ. Telemachus gửi thịt bánh và bảo ông đi quanh xin ăn bọn cầu hôn để thử lòng chúng. Dưới sự xúi giục của Minerva nhằm phân biệt kẻ tốt người xấu, Ulysses lần lượt đi xin ăn từ trái sang phải. Bọn cầu hôn cho ông đồ ăn, nhưng Melanthius tố cáo Eumaeus là kẻ đã dẫn gã ăn xin này vào. Antinous quay sang mắng chửi Eumaeus nặng nề. Khi Ulysses tiến lại gần Antinous và kể câu chuyện bịa đặt về việc mình từng giàu có nhưng bị phá sản sau chuyến đi Ai Cập và Cyprus, Antinous không những từ chối cho ăn mà còn xua đuổi ông thô bạo. Khi Ulysses mỉa mai sự hà tiện của hắn, Antinous tức giận ném thẳng chiếc ghế kê chân vào vai phải của Ulysses. Ulysses đứng vững như đá, lặng lẽ lắc đầu ủ mưu trả thù rồi trở lại ngưỡng cửa, cất lời nguyền rủa Antinous sẽ chết trước ngày cưới. Mọi người xung quanh đều bất bình trước hành vi man rợ của Antinous, còn Telemachus dằn xé nỗi đau trong lòng nhưng đành giữ im lặng. Nghe tin vị khách ăn xin bị Antinous đánh đập ngay trong sảnh nhà mình, Penelope vô cùng tức giận và nguyền rủa Antinous. Bà gọi Eumaeus đến, yêu cầu dẫn người ăn xin lên phòng riêng để hỏi tin tức về Ulysses. Eumaeus ca ngợi tài kể chuyện của vị khách và thuật lại lời ông ta nói rằng Ulysses còn sống và đang ở xứ Thesprotia. Ngay khi Penelope tuyên bố sẽ ban tặng quần áo đẹp nếu vị khách nói thật, Telemachus hắt hơi một tiếng thật lớn khiến bà tin rằng đó là điềm báo toàn bộ bọn cầu hôn sẽ bị tiêu diệt. Tuy nhiên, khi Eumaeus chuyển lời mời, Ulysses khéo léo xin hẹn gặp Penelope vào buổi tối bên bếp lửa để tránh sự chú ý và hung hãn của bọn cầu hôn. Penelope chấp thuận sự cẩn trọng này. Chiều tối, sau khi dặn dò Telemachus và Ulysses, Eumaeus trở về trang trại chăm sóc đàn lợn, để lại hai cha con ở lại giữa cung điện đầy rẫy kẻ thù.