Homer

25. Thử thách giương nỏ và sự phục sinh của Ulysses

The Odyssey / Rendered into English prose for the use of those who cannot read the original — Tóm tắt

Minerva xúi giục Penelope lấy cây nỏ của Ulysses và mười hai chiếc rìu ra làm thử thách cho bọn cầu hôn, hứa hẹn sẽ cưới ai giương được nỏ và bắn tên xuyên qua toàn bộ lỗ rìu. Cây nỏ này là kỷ vật quý giá do Iphitus trao tặng cho Ulysses khi cả hai gặp nhau tại Messene. Penelope vào kho lấy nỏ và bao tên đầy uy lực, ôm vào lòng khóc lóc thảm thiết rồi mang ra sảnh đường. Bà tuyên bố thể lệ cuộc thi trước bọn cầu hôn. Eumaeus và Philoetius bật khóc khi thấy lại vũ khí của chủ nhân, khiến Antinous cất lời chế giễu. Telemachus xung phong thử sức trước nhằm giữ mẹ lại hoàng cung; cậu đào rãnh xếp mười hai chiếc rìu thẳng hàng một cách chuẩn xác, nhưng sau ba lần cố gắng giương nỏ thất bại, cậu đành bỏ cuộc theo ra hiệu bằng mắt của cha mình. Bọn cầu hôn lần lượt bước lên thử sức nhưng đều thất bại. Leiodes là người đầu tiên thử giương nỏ nhưng đôi tay mềm yếu không thể làm nổi, liền chua chát dự báo cây nỏ này sẽ tước đi mạng sống của nhiều thủ lĩnh. Antinous mắng Leiodes và bảo Melanthius đốt lửa, mang mỡ đến hơ nóng và bôi trơn nỏ, song ngay cả Eurymachus lẫn Antinous cũng chưa thể giương nổi. Lúc này, Eumaeus và Philoetius bước ra ngoài viện, Ulysses liền đi theo và tiết lộ danh tính thật sau khi thử lòng trung thành của họ. Ông đưa ra bằng chứng là vết sẹo trên chân khiến hai gia nhân xúc động ôm chồm lấy chủ. Ulysses dặn Eumaeus phải trao nỏ cho ông và bảo nữ tì đóng chặt cửa phòng, còn Philoetius phải khóa chặt cổng ngoài viện để ngăn kẻ thù tẩu thoát. Trở lại sảnh đường, Eurymachus thất vọng vì không giương nổi nỏ và sợ bị mang tiếng xấu. Antinous đề nghị hoãn cuộc thi sang ngày hôm sau để tế lễ thần Apollo. Nhân cơ hội đó, Ulysses giả dạng làm kẻ ăn xin xin được cầm nỏ thử sức. Antinous tức giận chửi mắng và đe dọa ông, nhưng Penelope lên tiếng can thiệp, yêu cầu cho vị khách thử tài và hứa trao phần thưởng hậu xĩnh nếu ông thành công. Telemachus khẳng định quyền quyết định thuộc về mình, bảo mẹ trở về phòng nghỉ ngơi rồi ra lệnh cho Eumaeus mang nỏ đến cho Ulysses. Euryclea lập tức khóa cửa phòng các nữ tì, còn Philoetius dùng dây cáp buộc chặt cổng ngoài. Ulysses cầm lấy cây nỏ, cẩn thận kiểm tra từng chi tiết trước sự chế nhạo của bọn cầu hôn. Ông giương nỏ nhẹ nhàng như một người hát xướng lên dây đàn lyre, khiến dây nỏ cất tiếng trong trẻo như tiếng chim én. Bọn cầu hôn biến sắc kinh hoảng đúng lúc Jove giáng một tiếng sấm lớn làm điềm báo. Ulysses ngồi trên ghế, đặt mũi tên lên rãnh, kéo dây rồi thả tay. Mũi tên bay xuyên qua toàn bộ mười hai lỗ rìu ra tận sân ngoài mà không hề chệch hướng. Ulysses quay sang bảo Telemachus rằng ông không làm cậu hổเขิน, rồi ra hiệu bằng mắt để Telemachus tuốt kiếm, cầm giáo đứng gác uy nghiêm bên cạnh ghế của cha.