Homer

8. Hành trình tìm tin tức cha tại Lacedaemon

The Odyssey / Rendered into English prose for the use of those who cannot read the original — Tóm tắt

Telemachus cùng Pisistratus đến thành phố Lacedaemon và đi thẳng tới dinh thự của vua Menelaus khi ông đang tổ chức tiệc cưới lớn cho các con mình. Người phục vụ Eteoneus xin ý kiến vua về việc tiếp đón hai vị khách lạ. Menelaus nghiêm khắc trách Eteoneus vì đã chần chừ, nhắc lại rằng chính họ cũng từng nhận nhiều sự giúp đỡ từ người khác trong những chuyến đi xa. Ông ra lệnh tháo ngựa và mời hai chàng trai vào nhà dùng bữa. Telemachus và Pisistratus choáng ngợp trước vẻ sang trọng rực rỡ như cung điện thần linh. Sau khi tắm rửa, khoác áo bào mới và dùng tiệc, Telemachus thì thầm khen ngợi khung cảnh nguy nga với Pisistratus. Menelaus nghe thấy liền giải thích rằng sự giàu có này là kết quả của tám năm bôn ba khắp các vùng đất xa xôi, nhưng của cải chẳng mang lại niềm vui khi anh trai ông bị sát hại và nhiều đồng đội ở Troy đã hy sinh, đặc biệt là Ulysses vẫn bặt vô âm tín. Nghe nhắc đến tên cha, Telemachus xúc động lấy áo che mặt khóc. Menelaus đang phân vân chưa biết nên hỏi thăm hay để khách tự lên tiếng thì Helen bước ra từ phòng riêng rực rỡ. Helen lập tức nhận ra sự giống nhau kinh ngạc giữa Telemachus và Ulysses. Menelaus đồng tình vì nhận ra các đường nét cơ thể cùng biểu cảm khóc vừa rồi của chàng trai. Pisistratus bước ra xác nhận identity của Telemachus và giải thích rằng chàng được cha mình là Nestor cử đi cùng để xin lời khuyên từ Menelaus do gia cảnh ở Ithaca gặp nhiều bế tắc. Menelaus vô cùng xúc động, nhắc lại tình bạn thắm thiết với Ulysses khiến tất cả mọi người cùng bật khóc. Pisistratus lên tiếng khuyên mọi người tạm ngưng sầu thảm để hoàn tất bữa tối. Helen lén bỏ một loại thần dược giải khát nỗi đau vào rượu rồi kể lại kỷ niệm Ulysses cải trang thành kẻ ăn xin thâm nhập thành Troy. Menelaus tiếp lời bằng câu chuyện khen ngợi sự kiên cường của Ulysses khi nín thở khống chế các tướng sĩ giữ im lặng trong con ngựa gỗ. Sáng hôm sau, Menelaus hỏi mục đích chuyến đi của Telemachus và vô cùng phẫn nộ khi nghe tin đám cầu hôn đang hoành hành, tàn phá tài sản nhà chàng. Ông khẳng định Ulysses sẽ trở về trừng phạt đám người này giống như sư tử tiêu diệt con nai xâm phạm hang ổ. Menelaus thuật lại hành trình của chính mình khi bị kẹt mười hai ngày tại đảo Pharos ở Ai Cập do chưa hiến tế đầy đủ cho các thần. Nhờ sự giúp đỡ của nữ thần Idothea, Menelaus cùng ba chiến sĩ đã khoác da hải cẩu mai phục Proteus, ông lão vùng biển có khả năng biến hình. Nữ thần đã đặt ambrosia dưới mũi họ để khử mùi hôi khó chịu từ da hải cẩu. Khi Proteus lên đếm đàn hải cẩu rồi nằm ngủ, Menelaus cùng các đồng đội đã xông vào khống chế vị thần qua nhiều lần biến hình thành các loài vật, nước và cây cối, bắt Proteus phải tiết lộ cách thức vượt biển trở về nhà. Cuộc phục kích Proteus và âm mưu tàn độc tại Ithaca Sau khi Menelaus cùng ba chiến sĩ cải trang ẩn nấp dưới lớp da hải cẩu và nhờ sự hỗ trợ từ thần dược ambrosia của Idothea, ông lão Proteus lên bờ đếm đàn hải cẩu rồi nằm ngủ. Menelaus cùng đồng đội lập tức xông vào khống chế ông. Mặc dù Proteus liên tục biến hình thành sư tử, rồng, báo, lợn rừng, nước và cây cối, họ vẫn kiên quyết giữ chặt. Cuối cùng, Proteus buộc phải chịu thua và tiết lộ rằng Menelaus phải quay lại dòng sông ở Ai Cập tế lễ các thần mới có thể về nhà. Ông cũng hé lộ số phận cay đắng của các tướng sĩ Trojan, như việc Ajax bị Neptune nhấn chìm vì ngạo mạn, Agamemnon bị Aegisthus sát hại dã mạn ngay trong tiệc đón mừng quay về, và Ulysses đang bị giam giữ gạt lệ trên đảo của tiên nữ Calypso. Proteus còn tiên đoán Menelaus sẽ không chết ở Argos mà được đưa đến cánh đồng Elysian êm đềm nhờ là con rể thần Zeus. Hoàn tất việc tế lễ và đắp mộ cho Agamemnon ở Ai Cập, Menelaus trở về an toàn và ngỏ ý tặng Telemachus xe ngựa, nhưng chàng từ chối vì Ithaca không phù hợp nuôi ngựa. Menelaus mỉm cười khen ngợi sự khôn ngoan của chàng và đổi sang tặng một chiếc cúp bạc nạm vàng do Vulcan chế tác. Cùng lúc đó tại Ithaca, đám cầu hôn đang vô tư chơi đùa trước nhà Ulysses thì Noemon đến hỏi Antinous về thời gian Telemachus trở về để lấy lại chiếc tàu đã cho mượn đi Pylos. Sự thật này khiến Antinous và Eurymachus bàng hoàng vì tưởng Telemachus chỉ đang ở trang trại. Antinous tức giận tập hợp mười chín chiến sĩ, lên kế hoạch dùng một con tàu mai phục tại eo biển giữa Ithaca và Samos để sát hại chàng trên đường về. Tuy nhiên, người phục vụ Medon đã nghe lén được mưu đồ này và lập tức báo cho Penelope. Nữ hoàng sụp đổ trong đau đớn, trách móc dàn người làm vì đã giấu mình chuyện Telemachus rời đi. Nhờ sự can thiệp và trấn an của nhũ mẫu Euryclea, Penelope gạt nước mắt, tắm rửa, thay trang phục rồi lên tầng cao dâng lễ vật cầu nguyện nữ thần Minerva bảo vệ con trai mình. Trong khi đám cầu hôn do Antinous dẫn đầu hạ thuỷ con tàu mai phục tại cồn đảo nhỏ Asteris, Penelope nằm thao thức rên siết trên giường rồi chìm vào giấc ngủ vì mệt mỏi. Nữ thần Minerva tạo ra một ảo ảnh mang hình dáng Iphthime, chị gái của Penelope, đi qua khe cửa vào phòng để an ủi nữ hoàng. Bạt bóng ấy khẳng định Telemachus không làm điều gì sai trái và đang được Minerva bảo vệ an toàn. Mặc dù Penelope tha thiết hỏi thêm về số phận sống chết của Ulysses, ảo ảnh từ chối tiết lộ rồi biến mất vào không trung. Penelope tỉnh giấc với tâm trí nhẹ nhõm và an lòng hơn, trong khi con tàu của đám sát thủ bắt đầu rẽ sóng hướng về điểm mai phục. Đoạn văn bản ngắn này chỉ đưa ra một câu mô tả ngắn gọn về việc người Achaean chuẩn bị vị trí mai phục. Nội dung cho thấy các chiến sĩ Achaean đã bắt đầu dàn trận và ẩn nấp tại địa điểm đã chọn để phục kích đối phương. Do dung lượng đoạn trích quá ngắn, toàn bộ phần nội dung chỉ ghi nhận hành động chuẩn bị chiến thuật này của họ trước khi chương truyện chính thức kết thúc.