Phần giới thiệu mở ra bối cảnh tương lai xa xôi, nơi lưu truyền lời tiên tri của người Fremen trên hành tinh sa mạc về một đấng cứu tinh dẫn dắt họ đến tự do đích thực, cùng niềm mong mỏi qua nhiều thế hệ của các nữ phù thủy Bene Gesserit về sự xuất hiện của một thành viên nam duy nhất có khả năng vượt qua mọi giới hạn không gian và thời gian. Chàng công tước trẻ tuổi Paul Atreides, người mang cả hai danh xưng Lisal al-Gaib và Kwisatz Haderach, đã làm tất cả để thay đổi số phận khi cha bị sát hại, mẹ mang tiếng phản bội, gia tộc bị tàn sát và chính anh bị truy đuổi vào bước đường cùng. Dấn thân vào cuộc phiêu lưu sinh tử trên sa mạc Arrakis khắc nghiệt, hành trình đơn độc của Paul không chỉ quyết định vận mệnh của toàn thiên hà mà còn biến nơi chôn vùi vinh quang gia tộc thành điểm khởi đầu cho một huyền thoại mới.
Bên cạnh phần tóm lược cốt truyện, văn bản khẳng định vị thế kinh điển của Xứ Cát khi tác phẩm nhanh chóng giành được hai giải thưởng danh giá là Nebula năm 1965 và Hugo năm 1966, đồng thời bán ra hàng triệu bản để trở thành tiểu thuyết khoa học giả tưởng bán chạy nhất mọi thời đại. Tác phẩm chinh phục độc giả thuộc mọi lứa tuổi và sở thích nhờ sự phức tạp trong xây dựng không gian, tâm lý nhân vật tinh tế, cốt truyện căng thẳng bất ngờ, khối lượng kiến thức đồ sộ cùng những tư tưởng sâu sắc về tự do, tôn giáo, tình yêu và sinh tử. Giống như cách J J Tolkien sáng tạo ra thế giới Middleworld cho Lord of the Ring, tác giả Frank Herbert đã dựng nên một Dune Universe kỳ vĩ đến mức bảng thuật ngữ cuối sách cũng chưa đủ để bao quát, đòi hỏi người đọc phải có lòng kiên nhẫn, đam mê và chủ động tìm hiểu thêm tư liệu để thấu suốt quy mô đồ sộ này.
Văn bản khép lại bằng việc tập hợp những lời ngợi ca nồng nhiệt từ giới phê bình và các tác giả tên tuổi, đồng thuận khẳng định đây là một tượng đài bất hủ của nền văn học khoa học giả tưởng hiện đại. Tờ Chicago Tribune đánh giá cuốn sách là một tượng đài của thể loại, Publishers Weekly nhận định tác phẩm đáp ứng mọi mong đợi của những ai yêu thích khoa học viễn tưởng, trong khi nhà văn Robert A Heinlein ca ngợi tính chất mạnh mẽ, hấp dẫn và tài tình bậc nhất của trang viết. Đáng chú ý nhất, tác giả Arthur C Clarke tuyên bố rằng tác phẩm này là một sáng tạo độc nhất vô nhị mà không có bất kỳ cuốn sách nào có thể sánh ngang tầm vóc, ngoại trừ kiệt tác Chúa nhẫn.