Tại hội nghị trên đỉnh Olympus, Jove bàn với các vị thần về số phận con người và trường hợp của Aegisthus, kẻ đã quyến rũ vợ Agamemnon rồi sát hại ông, bất chấp lời cảnh báo của Mercury rằng Orestes sẽ trả thù khi trưởng thành. Jove cho rằng con người thường đổ lỗi cho thần linh trong khi chính hành động thiếu suy xét của họ mới dẫn đến tai họa. Minerva đồng tình rằng Aegisthus đáng phải chịu hình phạt, nhưng nàng đau lòng trước cảnh Ulysses vẫn chưa thể trở về Ithaca sau cuộc chiến thành Troy. Chàng đang bị nữ thần Calypso giam giữ trên hòn đảo xa xôi, nơi nàng tìm mọi cách quyến rũ chàng quên đi quê hương và gia đình. Jove khẳng định ông không quên người anh hùng tài trí, vốn luôn dâng lễ vật hậu hĩnh cho các vị thần, nhưng Neptune vẫn căm giận Ulysses vì chàng đã làm mù mắt Polyphemus, người con khổng lồ của thần biển. Neptune hiện đang ở xứ sở của người Ethiopia, tạo cơ hội cho các vị thần khác bàn cách giúp Ulysses hồi hương. Theo đề nghị của Minerva, Mercury sẽ đến báo cho Calypso biết quyết định của thần linh, còn nàng sẽ đến Ithaca để khích lệ Telemachus, con trai Ulysses, đứng lên bảo vệ gia đình và tìm kiếm tin tức về cha. Minerva hóa thân thành Mentes, thủ lĩnh người Taphians và là bạn cũ của Ulysses, rồi đến nhà chàng tại Ithaca. Tại đây, nàng chứng kiến cảnh những kẻ cầu hôn Penelope ngang nhiên chiếm dụng tài sản của gia đình, giết mổ gia súc, ăn uống xa hoa và vui chơi như thể ngôi nhà thuộc về mình. Telemachus, vốn luôn đau buồn vì cha mất tích và bất lực trước sự ngạo mạn của đám người này, vui vẻ đón tiếp vị khách lạ. Chàng thổ lộ rằng mình thà biết cha đã chết trong chiến trận hoặc được chôn cất tử tế còn hơn phải sống trong nỗi bất định, không biết cha đang ở đâu. Sự vắng mặt của Ulysses không chỉ khiến chàng mất đi chỗ dựa mà còn tạo điều kiện cho các thủ lĩnh từ Ithaca và những hòn đảo lân cận phá hoại gia sản, lấy cớ cầu hôn Penelope để tiếp tục bám trụ trong nhà. Penelope chưa dứt khoát từ chối tái giá cũng chưa chấp nhận một người chồng mới, khiến tình cảnh càng kéo dài. Nghe vậy, Minerva khẳng định Ulysses vẫn có thể còn sống và, nếu trở về với sức mạnh cùng tài trí như trước, chàng sẽ dễ dàng trừng trị những kẻ cầu hôn. Nàng khuyên Telemachus triệu tập hội nghị người Achaeans vào sáng hôm sau để công khai yêu cầu họ rời đi, đồng thời lên đường đến Pylos gặp Nestor rồi đến Sparta gặp Menelaus để tìm hiểu tung tích của cha. Nếu Ulysses đã chết, chàng phải tổ chức tang lễ, dựng mộ tưởng niệm và để Penelope trở về nhà cha mình tái giá; sau đó, chàng cần tìm cách loại bỏ những kẻ đang chiếm đoạt gia sản. Minerva nhắc đến Orestes như một tấm gương về lòng can đảm và danh dự của người con biết báo thù cho cha. Sau khi Minerva rời đi, Telemachus nhận ra vị khách thực chất là một vị thần đã tiếp thêm sức mạnh cho mình. Khi nghe thi sĩ Phemius hát về những đau khổ của người Achaeans trên đường trở về từ Troy, Penelope đau đớn yêu cầu ông đổi sang một câu chuyện vui hơn vì khúc ca gợi nhớ người chồng mất tích. Tuy nhiên, Telemachus lần đầu thể hiện quyền uy bằng cách yêu cầu mẹ trở về phòng, tiếp tục công việc trong nhà và để đàn ông đảm trách lời nói cùng việc quản lý gia đình. Penelope kinh ngạc nhưng vẫn làm theo lời con. Sau đó, Telemachus công khai cảnh cáo những kẻ cầu hôn rằng sáng hôm sau chàng sẽ triệu tập hội nghị và yêu cầu họ rời khỏi nhà, nếu không họ sẽ phải chịu sự trừng phạt của Jove. Antinous chế giễu tham vọng của chàng, còn Eurymachus tỏ vẻ hòa nhã nhưng vẫn dò hỏi về vị khách bí ẩn. Telemachus nói Mentes là bạn cũ của cha, dù trong lòng biết đó chính là Minerva. Khi đám cầu hôn tiếp tục vui chơi rồi trở về nơi ở, Telemachus được bà lão Euryclea đưa về phòng. Nằm thao thức suốt đêm, chàng suy nghĩ về chuyến hành trình sắp tới và quyết tâm thực hiện lời khuyên của nữ thần, đánh dấu bước chuyển từ một người con bất lực, chìm trong đau buồn sang một chàng trai bắt đầu chủ động giành lại vị thế trong chính ngôi nhà của mình.