Khi bình minh vừa ló rạng, Telemachus thức dậy, mặc quần áo, đeo kiếm và triệu tập cuộc họp toàn dân Ithaca lần đầu tiên kể từ khi Ulysses rời quê hương. Được Minerva ban cho phong thái uy nghi như một vị thần, chàng bước vào nơi hội họp và ngồi vào chỗ của cha mình, khiến những bậc trưởng lão cũng phải nhường đường. Aegyptius, một người giàu kinh nghiệm từng mất con trai Antiphus trong chuyến đi cùng Ulysses đến thành Troy, mở đầu cuộc họp bằng lời thắc mắc về lý do triệu tập dân chúng. Telemachus đứng lên giải thích rằng chàng muốn tố cáo hai tai họa đang giáng xuống gia đình. Trước hết, cha chàng đã mất tích từ lâu, khiến gia đình không còn người che chở. Nghiêm trọng hơn, những chàng trai thuộc các gia đình quyền thế đang ngày ngày kéo đến nhà, giết mổ gia súc, ăn uống phung phí và làm tài sản của chàng cạn kiệt, đồng thời ép Penelope phải chọn một người trong số họ làm chồng. Telemachus đau đớn thừa nhận mình chưa đủ sức mạnh để chống lại họ, nhưng khẩn thiết kêu gọi dân chúng bảo vệ công lý và ngăn chặn sự hủy hoại gia sản của mình. Antinous đáp trả bằng cách đổ lỗi cho Penelope, kể lại mưu mẹo nàng dùng suốt ba năm để trì hoãn việc tái hôn. Nàng tuyên bố sẽ chọn chồng mới sau khi dệt xong tấm vải liệm cho Laertes, cha của Ulysses, nhưng ban ngày dệt bao nhiêu thì ban đêm lại bí mật tháo ra bấy nhiêu. Khi một nữ tỳ tiết lộ sự thật, các cầu hôn buộc Penelope phải hoàn thành tấm vải và tiếp tục khăng khăng đòi nàng kết hôn. Telemachus từ chối đuổi mẹ khỏi nhà vì điều đó vừa bất hiếu vừa khiến chàng phải trả khoản sính lễ lớn cho Icarius, cha nàng. Chàng cảnh báo rằng các cầu hôn sẽ phải chịu sự trừng phạt của Jove nếu tiếp tục cướp phá tài sản. Ngay lúc ấy, hai con đại bàng xuất hiện trên bầu trời, lao vào nhau dữ dội rồi bay về phía bên phải thành phố. Nhà tiên tri Halitherses giải thích rằng điềm báo báo trước sự trở về của Ulysses và tai họa sắp giáng xuống những kẻ xúc phạm gia đình ông. Tuy nhiên, Eurymachus chế giễu lời tiên tri, còn Leiocritus bác bỏ lời trách móc của Mentor, người bạn cũ của Ulysses, và cuộc họp kết thúc mà không đem lại sự trợ giúp nào cho Telemachus. Sau khi mọi người giải tán, Telemachus ra bờ biển cầu xin Minerva giúp đỡ. Nữ thần xuất hiện dưới hình dạng Mentor, khích lệ chàng noi gương lòng can đảm và sự khôn ngoan của cha, đồng thời hứa chuẩn bị một con tàu cùng thủy thủ đoàn để chàng đến Pylos và Sparta tìm tin tức về Ulysses. Telemachus trở về nhà, thẳng thừng từ chối lời mời ăn uống giả dối của Antinous và tuyên bố sẽ tiếp tục hành trình dù không có tàu riêng. Chàng lặng lẽ vào kho báu của gia đình, yêu cầu nhũ mẫu Euryclea chuẩn bị mười hai vò rượu ngon cùng khoảng hai mươi đơn vị bột lúa mạch, dặn bà giữ kín kế hoạch với Penelope trong mười hoặc mười hai ngày. Euryclea khóc lóc can ngăn vì sợ chàng gặp nạn và những kẻ cầu hôn sẽ chiếm đoạt toàn bộ gia sản, nhưng cuối cùng vẫn thề giữ bí mật và làm theo lời chàng. Trong khi Telemachus chuẩn bị, Minerva hóa thành chàng để tập hợp thủy thủ, mượn tàu của Noemon, con trai Phronius, rồi cho đưa tàu xuống nước khi màn đêm buông xuống. Nữ thần cũng khiến các cầu hôn say ngủ, không thể phát hiện kế hoạch. Bà trở lại hình dạng Mentor, gọi Telemachus ra bến cảng, nơi thủy thủ đoàn đã sẵn sàng. Chàng cùng mọi người chuyển lương thực và rượu lên tàu, rồi ngồi cạnh Minerva ở đuôi thuyền trong khi thủy thủ tháo dây neo, dựng cột buồm và giương những cánh buồm trắng. Được nữ thần ban cho luồng gió Tây thuận lợi, con tàu lướt nhanh trên biển đêm. Telemachus cùng đoàn thủy thủ dâng rượu cầu khấn các vị thần bất tử, đặc biệt là Minerva, rồi bắt đầu chuyến hải hành xuyên suốt đêm tối hướng về Pylos, mở ra bước ngoặt quan trọng trong hành trình trưởng thành và tìm kiếm người cha mất tích của chàng.